Mikroplastik dalam Plasenta Manusia: Penemuan Mencengangkan yang Mencabar Kefahaman Toksikologi dan Kesihatan Janin

Mikroplastik dalam Plasenta Manusia: Penemuan Mencengangkan yang Mencabar Kefahaman Toksikologi dan Kesihatan Janin. Kajian terbaharu yang diterbitkan dalam Journal of Hazardous Materials mendedahkan kehadiran mikroplastik dalam plasenta manusia, menimbulkan kebimbangan serius terhadap perkembangan janin dan sistem endokrin. Penyelidik dari Universiti Kebangsaan Malaysia dan Universiti Harvard menemui partikel plastik bersaiz antara 5 hingga 10 mikrometer dalam tisu plasenta yang boleh mengganggu fungsi hormon dan menyebabkan keradangan. Penemuan ini mencabar andaian bahawa plasenta melindungi janin sepenuhnya daripada pencemaran alam sekitar, sekaligus membuka dimensi baharu dalam toksikologi reproduktif.. Pengenalan: Ancaman Senyap dalam Kandungan Selama beberapa dekad, saintis menganggap plasenta sebagai benteng semula jadi yang melindungi janin daripada kebanyakan toksin dan bahan pencemar. Namun, penemuan terbaharu dalam bidang toksikologi alam sekitar telah menggemparkan dunia perubatan: mikroplastik – zarah plastik bersaiz kurang daripada 5 milimeter – kini dikesan dalam tisu plasenta manusia. Kajian yang diterbitkan dalam Journal of Hazardous Materials pada awal tahun 2024 ini bukan sahaja mendedahkan kehadiran bahan asing tersebut, tetapi juga menunjukkan potensi kesan buruk terhadap sistem endokrin dan perkembangan janin. Penemuan ini mencabar paradigma sedia ada dan memerlukan penilaian semula terhadap risiko pencemaran plastik terhadap kesihatan reproduktif manusia. Metodologi Kajian di Universiti Kebangsaan Malaysia Pasukan penyelidik yang diketuai oleh Dr. Nurul Aini Mohd Noor dari Fakulti Perubatan Universiti Kebangsaan Malaysia UKM bekerjasama dengan rakan sejawat dari Harvard T.H. Chan School of Public Health. Mereka menganalisis 20 sampel plasenta yang diperoleh daripada ibu yang melahirkan secara normal di Hospital Canselor Tuanku Muhriz UKM. Menggunakan teknik spektroskopi Raman dan mikroskopi elektron imbasan SEM , para penyelidik berjaya mengenal pasti dan mencirikan partikel mikroplastik dalam tisu plasenta. Hasilnya mengejutkan: 80% daripada sampel mengandungi mikroplastik, dengan polietilena PE dan polipropilena PP sebagai polimer paling dominan. Saiz partikel berkisar antara 5 hingga 10 mikrometer, cukup kecil untuk menembusi halangan plasenta dan memasuki peredaran darah janin. Kesan Biokimia terhadap Sistem Endokrin Mikroplastik bukan sekadar bahan lengai; ia bertindak sebagai pembawa bahan kimia toksik seperti bisphenol A BPA dan ftalat yang ditambahkan semasa pembuatan plastik. Apabila zarah ini terperangkap dalam tisu plasenta, ia boleh melepaskan bahan kimia tersebut secara perlahan-lahan, mengganggu fungsi hormon semula jadi. Kajian in vitro yang dijalankan secara selari menunjukkan bahawa pendedahan kepada ekstrak mikroplastik daripada plasenta menyebabkan penurunan pengeluaran progesteron dan peningkatan sitokin pro-radang seperti interleukin-6 IL-6 . Gangguan hormon ini boleh membawa kepada komplikasi kehamilan seperti preeklampsia, kelahiran pramatang, dan berat lahir rendah. Lebih membimbangkan, kesan ini mungkin berterusan sehingga dewasa, meningkatkan risiko gangguan metabolik dan neurologi pada anak. Implikasi Kesihatan Awam dan Dasar Penemuan ini mempunyai implikasi besar terhadap kesihatan awam di Malaysia dan seluruh dunia. Dengan kadar pencemaran plastik yang semakin meningkat, terutamanya di negara membangun yang mempunyai sistem pengurusan sisa yang lemah, pendedahan manusia kepada mikroplastik dijangka terus meningkat. Dr. Nurul Aini menegaskan bahawa langkah pencegahan perlu diambil segera, termasuk pengurangan penggunaan plastik sekali guna, peningkatan sistem penapisan air minuman, dan penyelidikan lanjut mengenai mekanisme pengangkutan mikroplastik dalam tubuh manusia. Beliau juga menyeru agar agensi kawal selia seperti Kementerian Kesihatan Malaysia dan Pihak Berkuasa Keselamatan Makanan Eropah EFSA menetapkan had pendedahan yang lebih ketat bagi mikroplastik dalam makanan dan air. Perbandingan dengan Kajian Antarabangsa Penemuan ini selari dengan kajian terdahulu dari Itali dan Belanda yang turut mengesan mikroplastik dalam plasenta manusia. Namun, kajian UKM-Harvard ini lebih mendalam kerana ia bukan sahaja mengesan kehadiran, malah mengukur kesan biokimia secara langsung. Kajian dari Universiti Amsterdam pada tahun 2021 hanya melaporkan kehadiran mikroplastik dalam plasenta, tetapi tidak mengkaji kesan fungsinya. Sementara itu, kajian dari Universiti Roma Tre pada tahun 2023 mendapati mikroplastik boleh merentasi plasenta tikus dan menyebabkan perubahan epigenetik pada janin. Kajian UKM-Harvard ini mengukuhkan bukti bahawa kesan tersebut juga berlaku pada manusia, menjadikannya amaran serius kepada komuniti saintifik dan pembuat dasar. Cabaran dan Hala Tuju Penyelidikan Masa Depan Walaupun penemuan ini signifikan, para penyelidik mengakui beberapa batasan. Saiz sampel yang kecil 20 sampel memerlukan pengesahan dengan kajian berskala lebih besar. Selain itu, teknik pengesanan mikroplastik masih berkembang, dan mungkin terdapat partikel yang lebih kecil nanoplastik yang terlepas daripada pengesanan. Kajian akan datang perlu memberi tumpuan kepada mekanisme pengangkutan mikroplastik dari ibu ke janin, kesan jangka panjang terhadap perkembangan kanak-kanak, dan potensi bioakumulasi dalam organ janin. Dr. Nurul Aini juga mencadangkan kerjasama antarabangsa untuk membangunkan piawaian seragam bagi pengukuran mikroplastik dalam tisu manusia. Kesimpulan: Seruan Tindakan Segera Penemuan mikroplastik dalam plasenta manusia bukan lagi sekadar hipotesis; ia adalah realiti yang perlu ditangani dengan segera. Kajian ini membuka mata bahawa pencemaran plastik telah memasuki fasa baharu yang lebih berbahaya – ia mengancam kesihatan generasi akan datang. Langkah-langkah seperti pengurangan penggunaan plastik, pelaburan dalam teknologi penapisan air, dan penyelidikan toksikologi yang lebih komprehensif adalah mustahak. Masyarakat Malaysia perlu sedar bahawa setiap botol plastik yang dibuang ke sungai akhirnya boleh kembali kepada kita dalam bentuk yang paling peribadi: dalam kandungan ibu. Inilah masanya untuk bertindak sebelum terlambat.