2009: Greenland Memperoleh Kuasa Sendiri

Pada 21 Jun 2009, Greenland secara rasmi menerima kuasa sendiri daripada Denmark — langkah besar dalam autonomi wilayah itu. Ia kini mengurus sumber alam, pertanian dan perlindungan alam secara langsung, walaupun Denmark kekal bertanggungjawab atas pertahanan, keselamatan luar dan hubungan antarabangsa. Peristiwa ini merupakan kelanjutan proses otonomi yang bermula pada 1979 dan membuka ruang bagi perbincangan tentang kemerdekaan masa depan.

21 Jun 2009: Titik Balik Autonomi Greenland

Pada 21 Jun 2009, Greenland secara rasmi memperoleh kuasa sendiri (*selvstyre*) daripada Kerajaan Denmark. Ini bukan sekadar perubahan pentadbiran — ia menandakan peralihan kuasa undang-undang yang luas, termasuk bidang pertanian, perlindungan alam sekitar, pengurusan sumber daya semula jadi, dan undang-undang jenayah. Untuk pertama kalinya, kerajaan tempatan di Nuuk boleh membuat keputusan sendiri tentang eksplorasi minyak, gas dan mineral — potensi ekonomi utama di tengah lapisan ais yang menyusut.

Namun, tanggungjawab ke atas pertahanan, keselamatan luar, hal ehwal luar negeri dan mata wang tetap berada di bawah kuasa Denmark. Bantuan kewangan tahunan dari Copenhagen juga kekal — satu realiti yang menunjukkan batas autonomi praktikal wilayah itu.

Langkah ini adalah hasil perundingan lebih sepuluh tahun selepas referendum 2008, di mana 75 peratus pengundi Greenland menyokong penyerahan kuasa tambahan. Ia juga menjadi kelanjutan logik daripada status otonomi pertama yang diperoleh pada 1979.

Greenland dalam Struktur Kerajaan Denmark

Greenland ialah wilayah autonomi dalam Kerajaan Denmark bersama Kepulauan Faroe dan Denmark sendiri. Warganya ialah warganegara Denmark dan oleh itu warganegara Kesatuan Eropah (EU), walaupun Greenland bukan ahli EU — ia menarik diri pada 1985 selepas referendum mengenai dasar perikanan.

Secara geografi, Greenland ialah pulau terbesar dunia, terletak di antara Laut Artik dan Atlantik Utara, dengan sempadan darat hanya 1.2 km bersama Kanada di Pulau Hans. Ibukotanya, Nuuk, ialah bandar terbesar dan pusat pentadbiran serta ekonomi wilayah itu.

Dari segi ekonomi, Greenland masih bergantung kepada bantuan Denmark — purata 5.4 bilion krone Denmark (sekitar RM3.4 bilion) setahun pada 2019–2023, atau lebih daripada 20 peratus daripada jumlah keluaran domestik kasarnya.

Siapa yang Mendorong Perubahan?

Proses kuasa sendiri melibatkan kerjasama antara parti politik utama Greenland — terutamanya Siumut dan Inuit Ataqatigiit — serta kerajaan Denmark di Copenhagen. Di Greenland, sokongan rakyat dibina melalui kempen pendidikan awam dan dialog tempatan; di Denmark, perjanjian ini diluluskan oleh Folketing (parlimen Denmark) pada 2008 sebagai *Lov om Grønlands Selvstyre*. Tiada individu tunggal yang dipandang sebagai ‘bapa kuasa sendiri’, tetapi usaha kolektif pemimpin seperti Lars-Emil Johansen (bekas Ketua Menteri Greenland) dan jurucakap kerajaan Denmark ketika itu memainkan peranan kunci dalam negosiasi teknikal dan undang-undang.

Apa yang Berubah Selepas 2009?

Kuasa sendiri memberi Greenland kawalan penuh ke atas sumber alamnya — termasuk hak eksklusif untuk mengeluarkan lesen eksplorasi minyak dan mineral. Ia juga memperkuat identiti budaya Inuit melalui penggunaan bahasa dan pendidikan tempatan, serta mempercepat pembentukan institusi sendiri seperti mahkamah jenayah dan agensi alam sekitar.

Namun, janji ekonomi belum sepenuhnya terwujud: projek eksplorasi minyak tertangguh akibat harga rendah dan cabaran persekitaran, manakala ketergantungan kepada bantuan Denmark kekal tinggi. Soal kemerdekaan pula tidak ditetapkan dalam perjanjian kuasa sendiri — ia hanya menyatakan bahawa Greenland ‘boleh memilih kemerdekaan pada bila-bila masa’ jika majoriti rakyat menyokongnya dalam referendum sah.

Peristiwa 2009 bukan penutup, tetapi titik permulaan bab baru: satu proses autonomi yang berterusan, bukan destinasi akhir.