Di kabinet ubat-ubatan di rumah anda, mungkin tersimpan beberapa kotak ubat yang sudah lepas tarikh luputnya. Naluri anda mungkin memberitahu untuk membuangnya β tetapi benarkah ubat yang telah tamat tempoh berbahaya untuk digunakan? Jawapan saintifik mungkin mengejutkan anda, dan ia bermula dengan memahami apa sebenarnya yang dimaksudkan oleh tarikh luput pada ubat-ubatan.
Tarikh luput (expiry date atau expiration date) pada ubat adalah tarikh yang dijamin oleh pengeluar bahawa ubat tersebut kekal pada potensi penuh dan stabil seperti yang dinyatakan pada label. Ia bukan tarikh di mana ubat secara tiba-tiba menjadi racun atau berbahaya untuk digunakan. Ia adalah tarikh jaminan β selepas tarikh itu, pengeluar tidak lagi boleh menjamin bahawa ubat itu masih mengandungi kepekatan bahan aktif yang penuh.
Kisah di sebalik sistem tarikh luput ini bermula pada tahun 1979, apabila Pentadbiran Makanan dan Dadah Amerika Syarikat (FDA) mewajibkan semua pengeluar ubat untuk meletakkan tarikh luput pada produk mereka. Tarikh ini biasanya ditentukan berdasarkan ujian kestabilan yang dijalankan dalam tempoh tertentu β biasanya antara dua hingga lima tahun. Dalam tempoh ujian ini, pengeluar menyimpan ubat dalam pelbagai keadaan suhu dan kelembapan dan memantau potensinya dari masa ke masa.
Pada tahun 1985, Tentera Amerika Syarikat menghadapi masalah yang menarik: ia mempunyai stok ubat-ubatan bernilai berbilion dolar yang hampir tamat tempoh. Membuang dan menggantikan semua ubat ini akan menelan kos yang sangat besar. Maka ia meminta FDA untuk mengkaji semula sama ada ubat-ubat yang telah tamat tempoh ini masih berkesan.
Hasilnya mengejutkan. Kajian yang dikenali sebagai Shelf Life Extension Program (SLEP) mendapati bahawa kira-kira 90% daripada lebih 100 jenis ubat yang diuji masih berkesan dan selamat digunakan walaupun 15 tahun selepas tarikh luput rasmi mereka! Ini termasuk ubat-ubatan biasa seperti aspirin, penisilin, dan antihistamin.
Kajian lanjutan yang diterbitkan dalam jurnal perubatan turut mengesahkan penemuan ini. Satu kajian yang diterbitkan dalam Journal of Pharmaceutical Sciences mendapati bahawa 12 daripada 14 ubat yang diuji β termasuk beberapa yang telah tamat tempoh selama 28 hingga 40 tahun β masih mengandungi antara 90% hingga 110% daripada kepekatan bahan aktif yang dinyatakan. Ini bermakna kebanyakannya masih dalam julat potensi yang diterima pakai.
Walau bagaimanapun, terdapat pengecualian penting. Beberapa ubat memang menjadi kurang berkesan atau boleh berpotensi berbahaya selepas tamat tempoh. Nitrogliserin (untuk sakit dada), insulin, ubat-ubatan cecair tertentu, dan antibiotik tertentu seperti tetracycline adalah antara ubat yang memerlukan perhatian lebih terhadap tarikh luput. Ubat-ubatan cecair dan krim juga lebih cepat merosot berbanding tablet atau kapsul kering.
Kepentingan amali daripada semua ini adalah: dalam situasi bencana, krisis kesihatan, atau apabila ubat tidak mampu dibeli, ubat yang telah tamat tempoh mungkin masih berguna dan jauh lebih baik daripada tiada ubat langsung. Di banyak negara membangun, sistem tarikh luput yang rigid telah menyebabkan pembaziran berjuta-juta dolar ubat-ubatan yang masih berkesan. Pemahaman yang lebih tepat tentang tarikh luput ubat boleh menyelamatkan nyawa dan mengurangkan pembaziran di seluruh dunia.
π¬ Fakta Sains #99: Tarikh Luput Ubat - Fakta yang Selalu Disalahfaham. Tarikh luput pada ubat-ubatan bukan bermakna ubat menjadi berbahaya selepas tarikh tersebut, tetapi hanya jaminan potensi penuh sehingga tarikh itu, dan kajian menunjukkan kebanyakan ubat kekal berkesan bertahun-tahun selepas tarikh luput.. Di kabinet ubat-ubatan di rumah anda, mungkin tersimpan beberapa kotak ubat yang sudah lepas tarikh luputnya. Naluri anda mungkin memberitahu untuk membuangnya β tetapi benarkah ubat yang telah tamat tempoh berbahaya untuk digunakan? Jawapan saintifik mungkin mengejutkan anda, dan ia bermula dengan memahami apa sebenarnya yang dimaksudkan oleh tarikh luput pada ubat-ubatan.
Tarikh luput expiry date atau expiration date pada ubat adalah tarikh yang dijamin oleh pengeluar bahawa ubat tersebut kekal pada potensi penuh dan stabil seperti yang dinyatakan pada label. Ia bukan tarikh di mana ubat secara tiba-tiba menjadi racun atau berbahaya untuk digunakan. Ia adalah tarikh jaminan β selepas tarikh itu, pengeluar tidak lagi boleh menjamin bahawa ubat itu masih mengandungi kepekatan bahan aktif yang penuh.
Kisah di sebalik sistem tarikh luput ini bermula pada tahun 1979, apabila Pentadbiran Makanan dan Dadah Amerika Syarikat FDA mewajibkan semua pengeluar ubat untuk meletakkan tarikh luput pada produk mereka. Tarikh ini biasanya ditentukan berdasarkan ujian kestabilan yang dijalankan dalam tempoh tertentu β biasanya antara dua hingga lima tahun. Dalam tempoh ujian ini, pengeluar menyimpan ubat dalam pelbagai keadaan suhu dan kelembapan dan memantau potensinya dari masa ke masa.
Pada tahun 1985, Tentera Amerika Syarikat menghadapi masalah yang menarik: ia mempunyai stok ubat-ubatan bernilai berbilion dolar yang hampir tamat tempoh. Membuang dan menggantikan semua ubat ini akan menelan kos yang sangat besar. Maka ia meminta FDA untuk mengkaji semula sama ada ubat-ubat yang telah tamat tempoh ini masih berkesan.
Hasilnya mengejutkan. Kajian yang dikenali sebagai Shelf Life Extension Program SLEP mendapati bahawa kira-kira 90% daripada lebih 100 jenis ubat yang diuji masih berkesan dan selamat digunakan walaupun 15 tahun selepas tarikh luput rasmi mereka! Ini termasuk ubat-ubatan biasa seperti aspirin, penisilin, dan antihistamin.
Kajian lanjutan yang diterbitkan dalam jurnal perubatan turut mengesahkan penemuan ini. Satu kajian yang diterbitkan dalam Journal of Pharmaceutical Sciences mendapati bahawa 12 daripada 14 ubat yang diuji β termasuk beberapa yang telah tamat tempoh selama 28 hingga 40 tahun β masih mengandungi antara 90% hingga 110% daripada kepekatan bahan aktif yang dinyatakan. Ini bermakna kebanyakannya masih dalam julat potensi yang diterima pakai.
Walau bagaimanapun, terdapat pengecualian penting. Beberapa ubat memang menjadi kurang berkesan atau boleh berpotensi berbahaya selepas tamat tempoh. Nitrogliserin untuk sakit dada , insulin, ubat-ubatan cecair tertentu, dan antibiotik tertentu seperti tetracycline adalah antara ubat yang memerlukan perhatian lebih terhadap tarikh luput. Ubat-ubatan cecair dan krim juga lebih cepat merosot berbanding tablet atau kapsul kering.
Kepentingan amali daripada semua ini adalah: dalam situasi bencana, krisis kesihatan, atau apabila ubat tidak mampu dibeli, ubat yang telah tamat tempoh mungkin masih berguna dan jauh lebih baik daripada tiada ubat langsung. Di banyak negara membangun, sistem tarikh luput yang rigid telah menyebabkan pembaziran berjuta-juta dolar ubat-ubatan yang masih berkesan. Pemahaman yang lebih tepat tentang tarikh luput ubat boleh menyelamatkan nyawa dan mengurangkan pembaziran di seluruh dunia.
