Marikh: Bukan Sfera Sempurna
Selama ini, kita mungkin menganggap Marikh sebagai sebuah planet berbentuk sfera, sama seperti Bumi dan planet-planet lain. Namun, penemuan terkini mendedahkan bahawa Marikh sebenarnya tidak bulat. Menurut kajian yang diterbitkan dalam BBC Science Focus Magazine, planet merah ini adalah elipsoid triaksial – berbentuk seperti bola ragbi tetapi dengan saiz yang berbeza pada ketiga-tiga paksinya. Ketidakbulatan ini paling ketara pada bonjolan tinggi di kawasan Tharsis Rise dan kawasan hampir bertentangan bernama Syrtis Major.
Hipotesis Bulan Purba Nerio
Dr. Michael Efroimsky, seorang astronom dari Balai Cerap Tentera Laut Amerika Syarikat, baru-baru ini mencadangkan bahawa bentuk ganjil Marikh mungkin disebabkan oleh kewujudan bulan purba yang kini hilang. Bulan ini dinamakan Nerio, sempena dewi perang Rom yang merupakan pasangan Marikh. Menurut hipotesis ini, Nerio mengubah bentuk Marikh melalui daya pasang surut, sama seperti Bulan Bumi mengubah bentuk lautan kita. Apabila Marikh menyejuk, bentuk herotannya akhirnya menjadi beku secara kekal.
Kesan Daya Pasang Surut
Daya pasang surut Nerio juga menyebabkan kawasan yang terangkat di Marikh menjadi lebih lemah dan mudah terdedah kepada daya geologi seperti perolakan dalaman, pergeseran tektonik, dan letusan gunung berapi. Semua faktor ini menyumbang kepada asimetri Marikh. Kajian menunjukkan bahawa bulan dengan jisim kurang daripada satu pertiga jisim Bulan Bumi, dalam orbit segerak mengelilingi Marikh, mampu mencipta bentuk triaksial awal planet tersebut. Bonjolan khatulistiwa mungkin lebih besar jika Nerio wujud semasa Marikh masih mempunyai lautan magma.
Kehilangan Nerio
Hari ini, Marikh hanya mempunyai dua bulan kecil: Deimos dan Phobos. Ini menunjukkan bahawa pada suatu ketika, Nerio sama ada musnah atau dikeluarkan secara graviti daripada sistem Marikh oleh jasad besar lain. Para saintis masih belum pasti mekanisme sebenar kehilangan Nerio, tetapi ia mungkin melibatkan perlanggaran atau gangguan graviti dari planet lain.
Implikasi Penemuan
Penemuan ini bukan sahaja menjelaskan bentuk unik Marikh, malah memberi gambaran baru tentang sejarah awal sistem suria. Marikh yang berukuran kira-kira separuh daripada Bumi – diameter 6,790 km berbanding 12,750 km Bumi – mungkin pernah menjadi rumah kepada bulan yang kini tiada. Kajian lanjut diperlukan untuk mengesahkan hipotesis Nerio dan memahami bagaimana kehilangannya mempengaruhi evolusi Marikh.
Soalan Pembaca
Artikel ini menjawab soalan daripada Otto Sykes, yang dihantar melalui emel: "Mengapa Marikh mempunyai bentuk yang begitu pelik?" Untuk menghantar soalan, sila emel ke questions@sciencefocus.com atau tinggalkan mesej di Facebook, X, atau Instagram kami (jangan lupa sertakan nama dan lokasi anda).
Rujukan
- BBC Science Focus Magazine: "Scientists have discovered Mars isn't round. And they're not sure why"
- Dr. Michael Efroimsky, US Naval Observatory
- Imej kredit: NASA/JPL
---
*Sumber asal: [sciencefocus.com](https://www.sciencefocus.com/space/scientists-discovered-mars-isnt-round-nerio-moon)*